Đọc “Bôn-sa có ǵ lạ không em?”

                 của nhà văn Chu Tất Tiến 

                                                                                                              Diệu Tần 

1.    Hôm nay độc giả thính giả Vùng Vịnh đến nghe nhà văn Chu Tất Tiến nói chuyện.  Người ta được biết ông không thích dùng chữ “ra mắt sách” có lẽ đă nhàm, chỉ muốn dùng giới thiệu, nói chuyện thôi.  Qua những lời giới thiệu vừa rồi chúng ta biết tác giả vừa là nhà văn, c̣n là vơ sĩ, nhà báo, nhà hoạt động xă hội, một khuôn mặt hoạt động cộng đồng Nam Cali.  Ông là tác giả 9 cuốn sách tiếng Việt và tiếng Anh, thơ vượt biên, tiểu thuyết t́nh, luận đề chính trị, tiểu thuyết thời đại.  Ông có sức viết bền bỉ, nhiều năng khiếu như một con dao pha, làm đủ nghề kiểu Ernest Hemingway.  Ông ưa dấn thân, can thiệp vào nhiều vấn đề, lănh vực nào ông cũng nhảy vào và tự nhận là ḿnh có máu Lục Vân Tiên, thấy sự bất b́nh chẳng tha. 

2.    Ông muốn được tiếp xúc với đồng hương Bắc Cali qua cuốn “Bôn–sa có ǵ lạ không em”.  Tôi không biết liệt tác phẩm này thuộc loại nào, thôi th́ cứ coi như là chuyện phiếm, tạp văn, một tập họp những bài báo.  Trước hết, trong tác phẩm này ông dùng lối hành văn b́nh dân, di dỏm, trào phúng, đôi khi dung tục, kể ra những nỗi vui buồn, những cung cách sống, những mảnh đời, những suy tư của người Việt ở một con đường dài nhất trong thành phố gọi là thủ đô tị nạn, có đông đồng hương nhất Hoa Kỳ và nhất thế giới.  Do đó ông dùng nhiều tiếng Mỹ nói theo giọng Việt.  Las Vegas, viết và nói là la vế gát, beauty là bú tí, rồi bán xeo, át-xăm-blơ, điu-lơ xe hơi, talk show thành toóc-sâu, x́-pa... 

3.    Chỉ riêng trong quyển sách này ông có lối viết tả chân như Phan Nghị đầu thập niên 50 chuyện Hà Nội phù hoa giả dối, giống như Nguyễn Ngọc Ngạn thập niên 80, kể chuyện vượt biên, chuyện mới đến Mỹ, như Đỗ Tiến Đức, kể chuyện đồng hương ở Los Angeles, nhưng mang nhiều kịch tính.  Ông khác 3 người trên là ông đưa ra vấn đề, những sự thật trần truồng, phũ phàng, rồi nhận xét và đề nghị, hướng dẫn những cách giải quyết tránh né những lầm lẫn, hiểu rơ được những mánh khoé, mưu mô lừa bịp t́nh và tiền.  Ông viết có duyên, nhái lại những câu thơ, lời nhạc như chuyện ly dị th́: Lên xe tiễn anh đi, chưa bao giờ mừng thế hay con cái bỏ nhà ra đi, ông già bà già chết th́; ra đi không không mang theo va-ly , không phải là không vương thê nhi... 

4.    Tác giả viết văn từ năm 1968, có một bề dầy văn chương chữ nghĩa.  Ông c̣n chú trọng đến cách phát âm cố t́nh hát hay nói sai của vài ca sĩ,  vài MC.  Người Việt ba miền Nam Trung Bắc có giọng nói như thế nào cứ thoải mái, vô tư nói như thế ấy.  không cần thiết phải sửa giọng, v́ cố ư điệu bộ sửa đôi khi khá nguy hiểm.  Thí dụ : đừng bỏ con chữ G dưới ở cuối chữ nắng là nắng, chớ hát thành nắn.  Truyện “Chim hót trong lồng” của Nhật Tiến mà bỏ con chữ G đi rất phiền phức.  Cũng như dâp vùi th́ dừng có phát âm thành dập vuồi, bởi nếu cứ quẹo lưỡi nói ùi thành uồi sẽ gây rắc rối.  Gặp chữ bùi ngùi, ngọt bùi mà hát thành vần uồi th́ mấy cô mấy bà Bắc kỳ giận lắm. 

5.    Đọc Bôn-sa có ǵ lạ không em, thoat đầu chúng ta  sẽ cười khoái trá, cười nụ, cười mỉm.  Sau đó sẽ người ta sẽ cười chua xót, cười như mếu, cười buồn, cười ra nước mắt.  Bởi những mảnh đời cô đơn, ngang trái, những đau khổ đó đáng thương, cần an ủi và gỡ rối, giúp đỡ  Đặc biệt ông mô tả ngắn gọn đến nỗi buồn, chán chường, đau khổ của những bậc cha mẹ già yếu lạc lơng ở xứ tạm dung, và những mưu mô, lừa bịp t́nh và tiền ở trong và ngoài nước.  T́nh trạng này xảy ra với bất cứ cho cộng đồng di dân nào, chẳng riêng cho dân di tản Việt. Như một cây qúit ngọt bị bứng sang miền đất lạ, thế hệ thứ nhất lănh đủ.  Rồi ra thế hệ hai, ba sẽ đi vào nền nếp của ḍng chính, trong khi c̣n cố giữ được nét văn hoá cổ truyền.  Thầy Tư Bôn-sa đóng vai một một cố vấn khôn ngoan, một chuyên viên xă hội, hay chính là tác giả Chu Tất Tiến .  Tác giả tŕnh bày những đoạn phim dường như bi quan, sầu thảm, tiêu cực, thực ra ông chỉ báo động để t́m phương sửa đổi lại lời nói, hành động, suy tư, hướng về những giá trị văn hoá, đạo đức tốt đẹp hơn. 

6.    Lẫn trong những chuyện sách nhiễu t́nh dục, chuyện thay thận Trung Quốc, chuyện chất béo, bệnh tim, gan, đi spa.. có hai bài văn và một bài thơ mang chất văn chương.  Đó là chuyện t́nh cô đại úy y sĩ cộng sản và hồi kư ngắn “Sao lại yêu quê hương đến thế?”  T́nh yêu không chỉ bất chấp tôn giáo, tuổi tác, địa vị xă hội, ở đó c̣n bất chấp cách biệt sâu xa về quan điểm chính trị.  Cô y sĩ cộng sản, cựu nữ sinh Gia Long kia thật đáng thương chỉ v́ yêu nhạc vàng, chỉ v́ dại dột yêu một sĩ quan tù cải tạo.  Hồi ức thủơ nhỏ thật trong sáng , thật chân thành, như câu viết: “... cho nên tâm hồn tôi sau này cũng lăng mạn... nhưng trên hết tôi yêu quê hương từ dạo ấy.  Máu tôi sôi sục lên khi thấy người bị ức hiếp.  Thư gửi con là một bài thơ dài in cuối sách, như một bài luân lư, đọc lên thất xúc động. 

7.    Có lẽ những cảnh đời chứng kiến từ nhỏ và gặp trong tiểu thuyết, nên cho đến bây giờ, ở xứ tạm dung này Chu Tất Tiến là một nhà văn, một vơ sĩ nữa, vẫn nổi máu Lục Vân Tiên.  Tác giả không mơ theo trăng vơ vẩn cùng mây, ông lao ḿnh vào nhiều cuộc tranh luân các lănh vực, nhảy vào can thiệp tả xung hữu đột, trên màn ảnh nhỏ máy vi tính.  Ông gửi thư ngỏ cho chóp bu cộng sản, gửi thư cho ông áo đỏ họ Phạm v.v... thích cỡi ngựa vác búa như Tŕnh Giảo Kim.  Không cỡi ngựa xem hoa, Tŕnh Giảo Kim tân thời xông trận, hươi búa đánh ba búa, nếu là đồng hương đồng cảnh tị nạn th́ ngưng, huề cả làng sau khi đă nắn gân nhau.  Nhưng đối với đảng Mafia bên nhà, đánh ba búa, mệt, nghỉ, lấy sức đánh tiếp vài chục búa nữa. 

8.    Qua giới thiệu chúng ta biết rằng nhà văn họ Chu nay chưa đến tuổi thất thập.  Với tuổi ngoài 60, năm tháng trôi qua ông sẽ có những bài viết trầm tĩnh, sâu lắng hơn giữa chốn truyền thông và văn chương gió chướng mưa đen hiện nay.  Có lẽ chúng ta sẽ dành th́ giờ sức lực, tâm cơ để nhắm vào mục tiêu chính yến.  Độc giả yêu văn thơ ông hy vọng sẽ được đọc một tác phẩm dài hơi, một tác phẩm để đời, có tính lịch sử, có giá tri cao.  Với thể lực c̣n tráng kiện, với con tim nồng cháy, với năng khiếu hy vọng tác giả sẽ triển khai thêm, sâu sắc, đĩnh đạc, thuyết phục độc giả, như ông đă thành công trong bài hồi ức chân thực, là truyện “ Sao lại yêu quê hương đến thế